Mens VS Techniek

21 Mei 2008
0
 

Wanneer men kijkt naar techniek en technologische vooruitgang kan men zeggen dat het meeste hiervan bedacht is om de mens te dienen.  In de praktijk blijkt dit vaak anders uit te pakken. Er worden geen goede gebruikerstests uitgevoerd waardoor er fouten ontstaan die de relatie tussen gebruiker en product verzwakt. Sommige mensen zijn verliefd op een oude auto terwijl zij hun computer bij de eerste de beste foutmelding het raam uit willen werken. De interactie tussen mens en techniek kan dus heel verschillend zijn. Maar waar ligt het punt tussen een goede relatie en een slechte?

Er zijn veel verschillende factoren die hieraan ten grondslag liggen. Ten eerste moet een ontwerp overzichtelijk zijn, effectief en de juiste informatie teruggeven na een handeling. Voorbeelden van goed ontworpen producten zijn een ballpoint of aansteker . Simpele ontwerpen die duidelijk en overzichtelijk zijn. Een ballpoint geeft zijn inkt af en de aansteker geeft een vlam als feedback van de uitgevoerde handelingen. Zelf een wereldvreemde rimboebewoner zou de functionaliteit van die producten na een paar minuten wel in de vingers hebben. Het punt is dat een pen of een aansteker slechts één enkele functie hebben. Dus bij apparaten of applicaties die meerdere functies hebben wordt dit al heel anders. Toch is een goed uitgangspunt dat een zo simpel mogelijk ontwerp altijd als leidraad moet dienen, hoe complex de functies ook zijn.

Op de andere plaats en de belangrijkste plaats staat de gebruiker. Het welslagen van een ontwerp of dat nu een fysiek product is of een digitale applicatie valt en staat met de beleving van de gebruiker. Ontwerpers van elke soort dienen zich altijd af te vragen: Wie is de eindgebruiker? Wat is zijn achtergrond, zijn ervaring met een soortgelijke techniek. Ieder mens heeft een bepaald idee in zijn hoofd van hoe iets hoort te werken, gebaseerd op soortgelijke producten of applicaties die gebruikt zijn in zijn verleden. In vaktermen heet dit een conceptueel model. Wanneer het conceptuele model oftewel het verwachtingspatroon van de gebruiker niet overeenkomt met de daadwerkelijke functionaliteit ontstaan de problemen. Als voorbeeld, hoe vaak duw je tegen een deur waaraan je eigenlijk hoort te trekken? Gebruikers hebben vaak het idee dat zij zelf fout bezig zijn. Dit is allerminst het geval. Zij kijken gewoon naar een applicatie of een product vanuit hun eigen beleving. Donald A. Norman is vooral bekend geworden met zijn boeken en artikelen over dit onderwerp.

Een reden dat de functionaliteit kan verschillen met de verwachtingen van de gebruiker, kan zijn omdat de ontwerper vanuit zijn eigen beleving ontwerpt. Met een instelling van ik ben ook een gebruiker en ik snap het, dus dan snapt iedereen het. Waarbij vaak vergeten wordt dat diezelfde ontwerper vaak veel meer kennis van zaken heeft over hetgeen waar zijn ontwerpen over gaan. Natuurlijk is dit niet per definitie het geval. Wanneer een ontwerper zijn ontwerpen voor een product of een applicatie maakt legt hij daar natuurlijk iets persoonlijks in en heeft hij een idee achter hoe iets behoort te werken. In vaktermen noemen we dit het designmodel of het ontwerp model ook wel bekent als User Interface Design (UID).

De derde term die van belang is het systeem zelf. Hoe werkt het product of de applicatie daadwerkelijk. Er zijn nu dus drie aspecten die allen hun invloed hebben op de gebruiksvriendelijkheid van een product of applicatie. Om te beginnen is er een techniek of een behoefte die iets kan betekenen voor mensen. Vervolgens gaat een ontwerper daarmee aan de slag en waarbij deze natuurlijk in meer of mindere mate zijn invloed op het ontwerp uitoefent. Toch is het ontwerp niet hetzelfde als de uiteindelijke functionaliteit van het systeem. Wanneer het systeem er daadwerkelijk is komt deze in aanraking met de gebruiker en zijn conceptuele modellen. Juist de combinatie van al deze aspecten bepaalt de functionaliteit en de gebruiksvriendelijkheid van een product of applicatie.

Nou zijn er genoeg mogelijkheden om deze aspecten op elkaar af te stemmen. Doelgroeponderzoek, het maken van persona´s en uitgebreide usabilitytesten kunnen er voor zorgen dat de verschillen tussen het ontwerpmodel, het daadwerkelijke systeem en het conceptuele gebruikersmodel verkleint worden. Ook wordt er steeds meer gebruiker gericht ontworpen met User-centered design technieken. En er zijn zelfs trajecten die samen met gebruikers ontwerpen de zogenaamde participatory design  trajecten. Hierbij wordt de doelgroep direct betrokken bij alle fases van het ontwerpproces. Steeds vaker worden de wensen van de gebruiker gehoord bij het ontwerpen van nieuwe technieken, nieuwe producten en bij het ontwerp van applicaties in een digitale omgeving. En dat is ook niet vreemd want de techniek staat niet stil en de mogelijkheden lijken oneindig te zijn. Maar wat veel en veel belangrijker is dan de technologische mogelijkheden is dat juist die mogelijkheden zo vormgegeven moeten worden dat het bruikbaar en begrijpelijk is voor ons, de mens. En dat is een punt waar niet iedere ontwerper of technicus altijd bij stil staat. Gelukkig begint dit besef steeds meer door te dringen bij de ontwerpers van producten, websites en zelfs bij de ontwerpers van gebouwen. Het een kan ook niet zonder het ander. Hoe gebruiksvriendelijker bijvoorbeeld een website is hoe groter de kans dat de gebruiker terug keert naar diezelfde site.

Maar wat is dan precies gebruiksvriendelijkheid? Tja, dat is afhankelijk van iedere individuele  gebruiker. En is daarom ook mening afhankelijk. Sommige mensen zweren bijvoorbeeld bij Apple terwijl andere liever achter hun vertrouwde PC met windows blijven zitten. Het is maar net wat ieder er zelf van vindt en je kunt mensen geen gebruiksvriendelijkheid opleggen. Dat is wat ieder voor zich zelf moet ervaren. Een perfect product of de perfecte website zijn naar mijn mening ook nog niet gebouwd. Ondanks dat moet het uitgangspunt van gebruiksvriendelijkheid zijn om het zo goed mogelijk te doen, gebaseerd op zo correct mogelijke informatie vanuit de beoogde doelgroep en de eindgebruiker. Evenwel zelfs de best mogelijke gebruiksvriendelijkheid staat niet per definitie gelijk aan een succesvolle product of een veel bezochte website, er is nog een veel vergeten factor die minstens zo belangrijk is. De emotionele factor, maar dat is weer een verhaal op zich..      
 

Vincent Fabris
Vincent Fabris

Technisch Directeur

Vincent leest graag en heeft een passie voor techniek. Als technisch directeur is hij steeds op zoek naar technologisch hoogstandjes om Apollo CMS te verbeteren.






Reacties
0
Reageren
Naam
Email
Reactie

Website advies of een idee? Kom naar ons gratis spreekuur!

Eerstkomende plaats: Wanneer het u schikt!

Inschrijven